Wat is free float? Formule, indexgebruik en voorbeeld

Free float is het aantal aandelen dat het publiek daadwerkelijk kan verhandelen. Insiderbelangen, overheidsdeelnemingen, strategische investeerders, ingekochte eigen aandelen en aandelen die na een beursgang nog geblokkeerd zijn vallen erbuiten. Op elke koerspagina staat het cijfer naast "uitstaande aandelen", maar het beantwoordt een andere vraag: niet "hoeveel aandelen bestaan er?", maar "hoeveel kunnen beleggers nu echt kopen of verkopen?".

Dat onderscheid stuurt het meeste praktische gebruik. De shortpositie-heatmap rangschikt elk S&P 500-aandeel op shortpositie als percentage van de float, want de float is de noemer die bepaalt hoe vol een bearish trade echt zit.

Wat free float wel en niet omvat

Free float, ook publieke float genoemd, is elk aandeel dat een publieke marktpartij vandaag in principe van een andere partij kan kopen. De uitsluitingen zijn categorisch, niet numeriek:

• Insider- en oprichtersbelangen: oprichters, bestuurders, commissarissen.
• Overheidsbelangen: staatsdeelnemingen in geredde bedrijven, belangen van staatsfondsen, landspecifieke gevallen zoals het belang van 20% van Niedersachsen in Volkswagen.
• Strategische investeerders: kruisparticipaties, ankerbeleggers voor de lange termijn, moederbedrijven.
• Ingekochte eigen aandelen: stukken die het bedrijf heeft teruggekocht maar niet heeft ingetrokken.
• Geblokkeerde beursgangaandelen: meestal 90 tot 180 dagen na de notering voordat ze in de float komen.
• Beperkte aandelen: ESOP-aandelen vóór vesting, lock-up-toekenningen, regulatoire restricties.

Al het overige is float. De splitsing telt omdat de uitgesloten posten vandaag niet van de markt gekocht kunnen worden, tegen geen enkele prijs.

De free-float-formule

De berekening is één aftreksom.

Het percentage is het bruikbaarder cijfer bij een vergelijking tussen aandelen:

Uitgewerkt voorbeeld: Een bedrijf heeft 100 miljoen uitstaande aandelen. Insiders houden er 30 miljoen, een overheidsinstelling 5 miljoen uit een reddingsoperatie, en 5 miljoen zitten in een nog niet gevest ESOP. De free float komt uit op 100M − 30M − 5M − 5M = 60M aandelen. Het floatpercentage is 60M / 100M = 60%. Het gat van 40% is wat niet op de open markt verhandeld kan worden totdat de blokkades aflopen of de houders verkopen.

Free float versus uitstaande aandelen

Beide cijfers staan op elke aandelenpagina. Ze dienen een verschillend doel.

De beurswaarde (koers × uitstaande aandelen) meet de totale aandelenwaarde als elk aandeel tegen de koers van vandaag verhandelde. De floataangepaste beurswaarde (koers × float) meet de aandelenwaarde van het echt verhandelbare deel. Indexfondsen volgen indices door echte aandelen te kopen, dus zij kijken naar het floataangepaste cijfer.

De shortpositie gebruikt vrijwel altijd de float als noemer, want alleen de float kan geleend en short verkocht worden. Neem een aandeel met 10 miljoen aandelen short, 100 miljoen uitstaand en slechts 20 miljoen in de float: dat leest als 10% short op uitstaande aandelen en 50% op de float. De floatlezing is het zuiverste signaal van hoe vol de bearish trade is geworden.

Voor de winst per aandeel telt niet de float maar het verwaterde aantal aandelen, omdat elke aandeelhouder een gelijke aanspraak op de winst heeft. Verhandelbaarheid doet niet ter zake wanneer de noemer "aanspraken op winst" is. De vuistregel: Gebruik uitstaande aandelen voor eigendomsrekenwerk en de float voor verhandelbaarheid en indexrekenwerk.

Waarom indices op float wegen

De S&P 500 stapte in maart 2005 over op weging naar floataangepaste beurswaarde, een verandering die in september 2005 was afgerond. MSCI past een Investable Weight Factor (IWF) toe die feitelijk hetzelfde doet: Het aantal aandelen van elk bedrijf wordt naar de float teruggeschaald voordat de indexwegingen worden berekend.

De mechanische reden is dat indexfondsen de index volgen door echte aandelen te kopen. Wegen op uitstaande aandelen zou hen meer aandelen laten vragen dan de markt levert, wat de koers rond opname-events verstoort. Wegen op float plafonneert de indexvraag van elk bedrijf op wat de markt aankan.

De S&P 500 hanteert ook een minimale floatdrempel voor nieuwe toetreders: Minstens 50% van de uitstaande aandelen van een bedrijf moet publiek verhandelbaar zijn om in aanmerking te komen. Een door de oprichter gecontroleerd bedrijf met een float van 30% zakt voor deze test, ook al haalt het de minimale beurswaarde.

Waarom een lage float meer volatiliteit betekent

Twee aandelen met dezelfde beurswaarde en sterk verschillende floats reageren heel anders op orderstroom. De oorzaak is het aanbod: Een vast bedrag aan koop- of verkoopdruk, gespreid over minder verhandelbare aandelen, beweegt de koers verder.

Recent naar de beurs gegane bedrijven vóór het aflopen van de lock-up zijn het schoolvoorbeeld. De eerste 90 tot 180 dagen na de notering kent doorgaans een kleine float, vaak 10% tot 25% van de uitstaande aandelen. Hetzelfde nieuws dat een volwassen large-cap met 1% beweegt, kan een beursgang met lage float bij ditzelfde bericht 5% tot 10% laten uitslaan.

De pathologische gevallen zitten op het snijpunt van een lage float en een hoge shortpositie. De float van GameStop werd begin 2021 meerdere keren geleend en doorgeleend, wat de gerapporteerde shortpositie op 22 januari 2021 naar 140% van de float duwde: Er waren meer aandelen short verkocht dan er in de leenbare voorraad bestonden, doordat dezelfde stukken door meerdere leenketens waren gerouteerd. De squeeze die volgde was een functie van floatrekenwerk, niet alleen van sentiment.

Wat de float van een aandeel in de tijd verandert

De float van een aandeel ligt niet vast. De grootste veranderingen:

• Aflopen van de beursgang-lock-up. Voor de meeste pas genoteerde bedrijven de grootste floatverandering op één dag. Een drempel na 90 of 180 dagen vermenigvuldigt het verhandelbare aanbod plots.
• Insiderverkopen via geplande 10b5-1-programma's of verkopen op de open markt. Geleidelijke toevoegingen aan de float over kwartalen of jaren.
• Secundaire emissies. Nieuwe aandelen die aan het publiek worden uitgegeven; zowel het uitstaande aantal als de float stijgt.
• Inkoop van eigen aandelen. De teruggekochte stukken gaan naar de eigen portefeuille of worden ingetrokken. Zowel het uitstaande aantal als de float daalt doorgaans, waardoor het aanbod onderweg krapper wordt.
• Verkoop van strategische belangen of vertrek van activisten. Verkoopt een ankerbelegger voor de lange termijn, dan komen blokken eerder vastgezette aandelen in één keer in de float.

Hoe deze cijfers samenhangen, leest u verder in de gids met financiële ratio's voor aandelen.

Free float is het aantal aandelen dat bepaalt waarin beleggers echt kunnen handelen. Behandel het als de noemer onder verhandelbaarheid, indexweging en shortpositie, dan vallen de overige cijfers op elke koerspagina logischer op hun plaats. Voor het zwaarstwegende gebruik: Open de shortpositie-heatmap, die de bearish positionering van elk S&P 500-aandeel tegen zijn float afzet.

Veelgestelde vragen

Wat is free float bij aandelen? Free float is het aantal aandelen dat het publiek daadwerkelijk kan verhandelen. Insiderbelangen, overheidsdeelnemingen, strategische investeerders, ingekochte eigen aandelen en aandelen die na een beursgang zijn geblokkeerd vallen erbuiten. De term heet ook publieke float en bepaalt de verhandelbaarheid, de shortpositie en de meeste indexmethodieken.

Wat is het verschil tussen free float en uitstaande aandelen? Uitstaande aandelen tellen elk aandeel dat een bedrijf heeft uitgegeven, ongeacht wie het bezit. Free float telt alleen de aandelen die het publiek kan verhandelen. Een bedrijf met 100 miljoen uitstaande aandelen en een float van 70 miljoen heeft 30 miljoen aandelen vastgezet in insider-, overheids- of strategische belangen die niet van de markt gekocht kunnen worden.

Waarom gebruikt de S&P 500 een floataangepaste beurswaarde? Indexfondsen volgen de index door de aandelen die hij weegt echt te kopen. Geblokkeerde of beperkte aandelen kunnen ze niet kopen, dus wegen op totaal aantal aandelen zou fondsen meer laten vragen dan de markt levert. De floataanpassing schaalt de indexweging van elk bedrijf naar het aantal aandelen waarin beleggers echt kunnen handelen. De S&P 500 rondde deze overgang af in september 2005.

Hoe beïnvloedt een lage free float de volatiliteit van een aandeel? Een lagere float betekent minder aanbod om koop- of verkoopdruk op te vangen. Dezelfde euro aan vraag, gespreid over minder verhandelbare aandelen, beweegt de koers verder. Aandelen met een lage float maken grotere uitslagen bij weinig orderstroom, reageren sterker op nieuws en domineren vaak de meest volatiele sessies van de dag.